HYSTORY

Jaar Maand Auteur Titel
1992 maart Carolien Mulder HY Hollands


HY Hollands

Geschiedschrijving ofwel een warm verleden.
Interview met een van de laatste medewerkers die een HY zagen ontstaan uit een hoop plaatwerk en onderdelen...


Het is een grijze woensdagmiddag, even na half vijf, als ik in de hoedanigheid van reporter voor 'Camion' mijn HY voor garage Olthof parkeer. Te laat voor foto's, constateer ik. Zelfs een HY komt beter tot zijn recht als ie in het zonnetje wordt gezet.
Mijn doel is een interview met de heer D. Bersma, verkoper in de voornoemde CitroŽngarage, francofiel, citrofiel en gewezen HY-produktiemedewerker. Na een afgebroken autotechnische opleiding te Apeldoorn en twee jaar werken in Frankrijk, stapte hij op 10 oktober 1968 de CitroŽngarage op het Stadionplein in Amsterdam binnen voor een sollicitatie. Hij kreeg een kans hoewel men hem geen lange carriŤre in de CitroŽnbusiness toedacht. Het is nu bijna 1992 dus de voorspelling is niet helemaal uitgekomen. Hij heeft in de daarop volgende jaren de gehele productielijn van de HY doorlopen. Van schuren tot poetsen, van het in elkaar zetten tot testen.
De assemblage van de HY kwam in 1963 naar Nederland op het moment dat de Benelux nieuwe normen invoerde met betrekking tot de deuren. In Frankrijk werd de HY uitgevoerd met de scharnieren aan de achterzijde van de deur, een mooie, lange rechte lijn. In de Benelux moesten de scharnieren aan de voorzijde komen. Hetgeen gezien het model van de deur een probleem gaf. En dat probleem mocht de Benelux zelf oplossen. Vanuit Frankrijk werden de losse onderdelen opgestuurd en men kon aan het werk. In 1968 ging dat om 8 HY's per dag voor de gehele Benelux uitgevoerd in 2 basistypen, de gesloten HY en de Pick-up. Deze typen werden geleverd met een diesel- of benzinemotor, in de verhouding 1 op 8. En men produceerde de bijzondere uitgaven o.a. voor de Rijkspolitie, het veevervoer of ander uitzonderlijk vervoer. Verlengd, dubbel verlengd, verhoogd en ieder model met z'n eigen probleem.

Om bij het begin te beginnen, de assemblage vond plaats op de eerste verdieping, boven de showroom wat tot op heden nog steeds de showroom is. Een onlogische plaats als je het gewicht van de HY in aanmerking neemt. Daar kwamen de kale carrosserie, de deuren en de onderdelen van het technische gedeelte binnen. Op deze plaats waren ongeveer 25 tot 30 man personeel werkzaam van 7:30 tot 17:30 uur. Schuren en spuiten. De heer Bersma heeft nog de 'swing' in zijn arm om een HY mooi en gelijkmatig te spuiten. Heen en weer, de spuitbus bovenwaarts en onderwaarts gericht, vanwege het karakteristieke materiaal. Ik bood hem nog mijn HY aan om nog een keer dat zo specifieke gevoel te herleven. Maar helaas. En dan het speciale metertje om de dikte van de lak te meten. Dat werkte met magnetische stralen. Je zette het metertje op de lak en dan werd de afstand tot aan het metaal gemeten. En dan het probleem van de verlengde HY's. Hij herinnert zich nog een HY die 1 meter tussen de wielen en 60 cm erachter verlengd werd voor een wasserij in Zaandam. Het probleem trad voornamelijk op bij de remproef. Want dan wilde nog wel eens de lak scheuren op de lasnaden. Bij de remproef kwam trouwens ook nog een ander probleem naar voren. En wel toen hij een Pick-up ging testen. Hij trapte eens flink op de rem, maar door het gebrek aan gewicht kwam de achterkant omhoog en kwam, na een rit van 10 meter, op de voorbumper, met het klamme zweet in de handen, weer op vier wielen terecht. Vanaf dat moment werden de Pick-ups getest met een speciaal daarvoor ontworpen stalen constructie. Er waren nog meer 'gewichtige' problemen aan HY's. Bijvoorbeeld de HY als veevervoer. De achterdeur werd tevens loopplank. Maar zo'n plank moest natuurlijk ook een 'drachtige Berta 11' doorstaan. Deze speciale deur woog alleen al 100 kg. Geen eenvoudige montage. Of, om nog even bij het vee te blijven, het gehele 'voorpaard', het motorblok met aanhangsel en voortrein, wat in zijn geheel geplaatst werd. Hiervoor gebruikte men een karretje, waarmee het geheel onder de kale auto werd gereden. In die dagen was de assemblage nog niet zo gemechaniseerd als tegenwoordig. Het meeste bleef handwerk. Tot aan het uiteindelijke oppoetsen toe.

Bij deze afdeling werkten ook buitenlanders, de eerste gastarbeiders, en helaas was niet altijd alles even duidelijk voor deze mensen. Menigmaal stond de heer Bersma, toen in de functie van uiteindelijk productielijncontroleur , enigszins beteuterd te kijken als de harde werker met een schuurpapiertje dat lastige vlekje stond weg te poetsen.

 In 1970, toen de assemblage weer terug ging naar Frankrijk, had hij ieder onderdeel van de productielijn leren kennen. Als kroon op het werk, zou je kunnen zeggen werd hij naar Paris gezonden om de Fransen uit te leggen hoe de specifieke Benelux problemen met de HY's waren opgelost. Voor een francofiel een snoepreisje op de kosten van de zaak. Hij is zelf geen HY-rijder, maar heeft heel wat kilometers in HY's afgelegd. Liftend in Frankrijk, testend in het Amsterdamse Bos en met een vriend, die een HY bezat, om zijn achtergelaten DS bij de Parijse Gendarmerie op te halen.
Zes jaar geleden (1985 dus) heeft hij nog even overwogen de HY te kopen die werd ingeruild door 2 dames voor een C25. Maar als beroepsmatig kenner zag hij vooral veel werk staan. Maar toch een bijzonder karretje, waar je na een jaar stilstand in kon stappen, starten en HY liep. De heer Bersma sprak dan ook met vriendschapsgevoelens over deze opmerkelijke telg uit de CitroŽn collectie.
En mocht u een HY bezitten van het bouwjaar eind '68, '69 of '70, dan weet u nu waar de geboorteplaats en wie de mogelijke 'vroed' vader is geweest.

 

Caroline Mulder

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Stadionplein in Amsterdam (2012)

 




 << terug